Door Nico Jouwe

In maart van dit jaar was Papuavoorman Nicolaas Jouwe na 47 jaar voor het eerst terug in Papua. Hij bezocht er de plek waar hij 85 jaar geleden was geboren: de kampong Kajoe Pulau. In Jakarta ontmoette hij de Indonesische president Yudhoyono, die hem had uitgenodigd voor een gesprek. Voor velen was het ongetwijfeld een verrassing: Nicolaas Jouwe die afreist naar Papua. Eerst verzette hij zich zelfs tegen het idee dat ondergetekende, zijn jongste zoon, die er wel was geboren maar nooit was teruggeweest, zou afreizen. Maar in maart stapte Nicolaas, vergezeld door zijn kinderen, wel degelijk op het vliegtuig. Wat was er veranderd?

Bezoek uit Papua

In februari bracht een delegatie uit Papua een bezoek aan Delft met als doel de oude Nicolaas over te halen om terug te keren voor een gesprek met de president zelf. Twee van de vier leden van de delegatie waren rechtstreeks familie. Zij verzekerden Nicolaas dat hij veilig zou zijn en in Indonesië vrijuit zou kunnen spreken. De uitnodiging paste binnen de Indonesische strategie om Papualeiders en politieke activisten in ballingschap terug te laten keren naar Papua. Doel was hen over te halen de integratie van Papua binnen Indonesië te erkennen en zich uit te spreken voor de autonomie die Papua sinds 2001 op papier geniet.

Na vele gesprekken en na het nodige eigen onderzoek naar de achtergronden van dit verzoek, kwamen we tot de conclusie dat een bezoek kansen bood om bij te dragen aan de vreedzame dialoog tussen Jakarta en de Papua’s. We wilden ook duidelijk maken dat, hoewel we beseften dat het vragen om onafhankelijkheid geen deel zou uitmaken van een dialoog met Jakarta, we van dit ideaal geen afstand zouden doen. Met dit in ons achterhoofd stapten we op 17 maart op het vliegtuig.

Bijzonder adviseur

Nicolaas voerde in Jakarta gesprekken met minister Bakrie van Welzijn en Sociale Zaken en met president Susilo Bambangh Yudhoyono. Minister Bakrie legde omstandig het ontwikkelingsbeleid op Papua uit. President SBY zei dat de militaire aanpak niet de aangewezen manier was om de problemen op Papua aan te pakken. In Jayapura sprak Nicolaas lang met gouverneur Bas Suebu, die hem uitnodigde als bijzonder adviseur in Jayapura te komen wonen. Deze uitnodiging wilde Nicolaas graag aannemen. Op die manier kan hij op Papua helpen naar vreedzame oplossingen te zoeken. Om deze nieuwe stap kracht bij te zetten, heeft hij besloten niet meer actief de onafhankelijkheid na te streven.

Toch maakte hij in Jakarta middels een klein, maar betekenisvol gebaar duidelijk dat hij zijn idealen nog niet helemaal had vergeten. Op een massaal door de Indonesische pers bezochte persconferentie, weigerde hij een onverwachts aangeboden pin met de Indonesische vlag op zijn revers aan te brengen. Op die plek draagt hij altijd een speldje met de door hem ontworpen Morgenster, de vlag die in Indonesië verboden is. Tijdens zijn bezoek aan Jakarta had hij dit speldje afgedaan, om zijn gastheren niet te provoceren. Maar voor een nieuw, Indonesisch speldje, was het nog veel te vroeg, zo liet hij de gastheren beleefd, maar dringend weten.

Lees ook: