Op het moment van schrijven heeft Indonesië te maken met een enorme stijging in het aantal COVID-19 patiënten. Buiten Jakarta, vallen de meeste slachtoffers in Kalimantan, de Riouwarchipel (provincie van Sumatra) en West-Papua. Een derde van de tests die gedaan wordt, is positief. Voor West-Papua bedraagt dit aantal zelfs 40%. Het ontbreekt de Papoea’s aan menskracht, ziekenhuizen en medicijnen om de toename aan te kunnen. Volgens het Engelse dagblad The Guardian, werkt slechts 1% van de artsen en verpleegkundigen die gespecialiseerd zijn in omgang met COVID-19 (1.787 in totaal), buiten het eiland Java. Papua bevindt zich in een lockdown die de hele maand augustus zal duren.

Theo van den Broek (74), Hapin adviseur en civil society-consultant Papua, woont en werkt al jaren in Jayapura. Hij vertelt uit eerste hand hoe COVID-19 momenteel om zich heen grijpt.

“Gisteren klonk een sirene. Blijkbaar een rouwauto. Geen dagelijks verschijnsel op de plek waar ik woon. En zojuist weer hetzelfde alarmerende geluid. Jayapura telt dagelijks meer dan 10 slachtoffers op een bevolking van 300.000 inwoners. Blijkbaar spreidt het naargeestige virus agressief haar armen uit en mensen zijn er niet op voorbereid.

Een dramatische opening van deze column maar niet buiten de werkelijkheid. COVID-19 heeft zich de afgelopen weken, mede door gebrek aan burgerlijke volgzaamheid wat betreft medische protocollen, enorm kunnen opdringen in Indonesië en Papua. Het gezondheidsstelsel is niet berekend op deze uitdaging. De ziekenhuizen liggen vol en er is onder meer gebrek aan zuurstof en beademingsapparatuur. Het medisch personeel is erg beperkt in aantal en tientallen zijn zelf in quarantaine door het virus.

De vaccinatie, die sinds enkele maanden mondjesmaat plaatsvindt, heeft tot nu toe slechts 6% van de populatie bereikt. Dat zijn voornamelijk niet-autochtonen. Veel Papoea’s hebben geen boodschap aan de vaccinatie. Ze hebben er geen vertrouwen in en worden daarin versterkt door misleidende berichtgeving. Velen voelen zich ook nauwelijks bedreigd. Het vermijden van de vaccinatie is ook een ingewikkelde uitwas van de verwarrende en slachtoffers eisende politieke situatie waarin vertrouwen in de overheid langzaam is weggeëbd. “Je moet hier natuurlijk ook geen leger inzetten om te vaccineren”, verzuchtte dominee Benny Giay onlangs.

Het stadsbestuur van Jayapura heeft vandaag een lijst van maatregelen aangekondigd. Mobiliteit moet met 50% omlaag, de horeca wordt gesloten (afhalen van maaltijden uitgezonderd) en er mogen geen fysieke bijeenkomsten georganiseerd worden. Alles gaat digitaal, via ‘Zoom’. Maar mensen houden daar niet van: ze willen elkaar zien, kunnen aanraken en samen wat pinang kauwen of een sjekkie roken. Moeilijke tijden voor iedereen!”