Dit jaar is het maar liefst 50 jaar geleden dat Hapin werd opgericht in het Zeeuwse Veere. Het doel van de oprichters? Financiële, materiële én morele steun verlenen aan de Papoea’s. En die steun kwam er, vanuit alle hoeken van het land.
Wat realiseerden we met elkaar in 50 jaar tijd? In deze reeks geven we je een inkijkje in ons archief.
'70
In 2022 is het maar liefst 50 jaar geleden dat Hapin werd opgericht in het Zeeuwse Veere. Dat gebeurde in de huiskamer van Thera Beun-Voorstad, die samen met Nicolaas Padding en Nicolaas Jouwe de drijvende kracht achter de stichting was. Hun doel? Financiële, materiële én morele steun verlenen aan de Papoea’s. En die steun kwam er, vanuit alle uithoeken van het land. In haar eerste jaren deed Hapin een heel sterk beroep op het moreel besef: de Papoea’s zijn in de steek gelaten en dat moet rechtgezet worden. Dat blijkt ook uit deze titel van één van de nieuwsbrieven die in de eerste jaren werd uitgebracht.
'70
In de beginjaren van Hapin werd het geld voornamelijk gestoken in weeshuizen en internaten, waaronder ‘Pelangi’ in Abepura (bovenste foto’s). Het leverde veel nieuwe donateurs en inzamelingsacties in Nederland op (onderste foto). Ruim 10 jaar later veranderde Hapin haar beleid op dit punt. Het is lastig om geen afhankelijkheidsrelatie op te bouwen bij dergelijke hulp. Inmiddels is onze projecthulp uitgebreid naar allerlei andere terreinen: economische ontwikkeling, onderwijs, bescherming van kunst en cultuur, gezondheidszorg, capaciteitsopbouw en studiebeurzen.
'70
“We zamelden spullen in en stuurden die naar Papua. Kleding, linnengoed, speelgoed en medicijnen. Ze hadden daar niets. We schreven al onze kennissen aan en zetten advertenties in kranten. Op een gegeven moment gingen we zelfs het telefoonboek nabellen op zoek naar nieuwe donateurs.” Zo blikte Thera Beun-Voorstad, mede-oprichtster van Hapin, enkele jaren geleden terug op de oprichting van Hapin. En met resultaat, want hier werd de basis gelegd voor wat inmiddels 50 jaar steun aan de Papoea's is geworden.
'70
Eén visie is in 50 jaar Hapin onveranderd gebleven: onderwijs is de sleutel tot verandering! Al sinds de jaren ’70 draagt Hapin bij aan de studiekosten van Papoea’s die dit zelf niet kunnen betalen. Wel is deze studiebeurs door de jaren heen steeds meer maatwerk geworden. De omstandigheden van studenten variëren sterk. Ook collegegelden verschillen per studierichting. Vandaag de dag worden er dus minder studenten tot het programma toegelaten, maar de toelage die zij krijgen is zo goed als kostendekkend. De beoordeling wordt sinds 2019 door Nova, onze studiebeurzencoördinator in Jayapura, verzorgd. In 50 jaar tijd hebben al ruim 3.000 (!) studenten via Hapin een bijdrage ontvangen voor hun studiekosten.
'80
Dat Papua onze aandacht verdient, was niet alleen de mening van de oprichters van Hapin. Binnen 10 jaar tijd groeide ons adressenbestand naar ruim 7.000 ‘begunstigers’. Een nieuwsbrief uit 1982 beschrijft de uitdagingen die Hapin heeft om haar adressen- en donatiesystemen te automatiseren. Die professionalisering werkt door tot vandaag de dag. Waarbij de doelstelling blijft om zoveel mogelijk te betekenen voor de Papoea's met zo min mogelijk 'aan de strijkstok'. Foto: dia-archief van Protestantse Kerk Nederland
'80
In 1984 trekken duizenden Papoea’s de grens over naar buurland Papoea-Nieuw-Guinea om daar een veilig onderkomen te vinden. De situatie in de vluchtelingenkampen is kritiek. Niet alleen is er onvoldoende eten, drinken en medische zorg, ook de rechtspositie van deze Papoea’s baart zorgen. Wie draagt de verantwoordelijkheid? Naast weeshuizen en studenten, breidt onze hulp zich dus ook uit naar vluchtelingenzorg. Noodhulp aan ontheemden zal helaas een rode draad blijven door de geschiedenis van Hapin heen. Zo financierden we recent (2019) meerdere medische missies naar de Nduga-vluchtelingen die in de omgeving van Wamena verblijven. Foto: dia-archief van Protestantse Kerk Nederland
'80
In haar eerste jaren hielp Hapin vooral bij eerste levensbehoeften. Met regelmaat werden spullen vanuit Nederland naar Papua verscheept, waaronder medicatie en kleine medische apparatuur. Aanvragen die Hapin bereikten, werden beoordeeld door twee apothekers in Nederland. Vervolgens werden de spullen via lokale artsen en verpleegkundigen in Papua verspreid. Dat ging niet zonder slag of stoot. Regelmatig moesten er ineens extra heffingen worden betaald of duurde het maanden voordat verloren geraakte pakketten teruggevonden werden. Maar áls de spullen er dan waren, was de vreugde groot. Foto: dia-archief van Protestantse Kerk Nederland
'80
Hij lijkt al bijna uit beeld verdwenen: dat gele strookje onderaan je brief dat je kunt inleveren bij de bank om een donatie te doen. Precies 35 jaar geleden werd de acceptgiro voor het eerst toegevoegd aan de nieuwsbrief van Hapin. Belangrijk, want tot op de dag van vandaag ontvangt Hapin de meeste giften van particuliere donateurs. Na vele jaren van trouwe dienst zullen we dit jaar definitief afscheid nemen van de acceptgiro omdat het gebruik ervan landelijk wordt afgeschaft. End of an era!
'80
Aan de wieg van Hapin stond het echtpaar Itaar, steun en toeverlaat van de ontheemde kinderen die in weeshuis Pelangi I werden opgevangen. Een nieuwbrief uit ons archief omschrijft mevrouw Itaar als ‘de moeder Theresa van de Papoea’s’. Dankzij meneer en mevrouw Itaar weet het team in Nederland waar de hulp het hardst nodig is. Na hen volgen verschillende consultants die ieder op hun manier een belangrijke rol vervullen in onze geschiedenis. Zij zijn of waren de ogen en oren van Hapin in Papua. Foto: familie Itaar
'80
De schaarse foto’s uit deze periode betreffen vooral zwart-wit kiekjes van de drie weeshuizen die gesteund worden door Hapin. Hier worden kinderen opgevangen die geen ouders of familie hebben, of niet thuis kunnen wonen vanwege mishandeling, verwaarlozing of armoede. Eind jaren ’80 wordt tijdens een dienstreis naar Papua geconstateerd dat er veel meer moet worden gedaan. “De meest noodzakelijke voorzieningen ontbreken. Een keuken met stromend water, behoorlijke wasgelegenheid en toiletruimte zijn er niet.” Zonder garantie dat er voldoende geld kan worden ingezameld, wordt de knoop doorgehakt om te helpen. Ambitieus maar gelukkig niet zonder succes.
'90
Van een zwart-wit blad uit de typemachine naar een gloednieuwe brochure! De nieuwsbrief van Hapin heeft door de jaren heen nogal wat verschijningsvormen gehad. Ook de inhoud heeft verandering doorgemaakt. Van een algemene oproep om de Papoea’s te blijven ondersteunen naar gerichte fondsenwerving voor specifieke projecten. Begin dit jaar is onze nieuwsbrief weer in een nieuw jasje gestoken. En daar zijn we best trots op!
'90
In deze jaren staat ondernemerschap centraal bij veel projecten die door Hapin gesteund worden. Van een buitenboordmotor voor Papoea-vissers om de concurrentie aan te kunnen, tot een koffiepelmachine voor een gemeenschap in het binnenland. Ook wordt een samenwerking aangegaan met de Papua-bank, waar men kleine bedragen kan lenen om een eigen onderneming te starten. Kleinschalig en concreet: twee peilers die tot de dag van vandaag onze projecten kenmerken.
'90
In 1997 wordt Papua geteisterd door de ergste droogte sinds mensenheugenis. Ruim 10 maanden lang valt er geen regen. De voedseltuinen zijn verlaten, de grond verschrompeld en de oogst mislukt. Dankzij gulle donateurs, weet Hapin ruim 5000 gulden bijeen te brengen voor voedsel en medicatie. De goederen worden per vliegtuig bij afgelegen bergdorpen afgeleverd, een enorme klus.
'90
Het leek alsof de hele Baliem-vallei was uitgelopen voor een groot volksfeest: in 1998 kwamen zo’n tienduizend Dani-Papoea’s naar Wamena om de opening van hún ziekenhuis mee te maken. Sommigen hadden een voettocht van enkele dagen achter de rug. Deze gezondheidspost, M.Mula, werd mede mogelijk gemaakt door de donateurs van Hapin. Een heel belangrijk alternatief voor het staatsziekenhuis in Wamena waar de zorg vaak veel te duur was voor de Dani’s.
'90
Hapin goes digital! In 1999 wordt onze eerste website gelanceerd. Daarmee wordt een nieuwe manier van fondsenwerving aangeboord. En ook in de samenwerking met partners en consultants in Papua biedt het internet nieuwe mogelijkheden. De lijnen worden korter en informatie kan sneller worden uitgewisseld. Inmiddels is ons werk ondenkbaar geworden zonder internet.
'00
In deze periode begint het aantal studiebeursaanvragen bij Hapin op stoom te komen. In 2003 bereiken ons bijna dagelijks verzoeken om steun van jongens en meisjes uit Papua. Aan ruim 350 studenten werd een beurs verleend. Zoals Johan Aronggear, die zijn bul ontving aan de universiteit van Yogyakarta. Hij rondde daar met steun van Hapin een studie Christelijke Pedagogie af. Tegelijkertijd moesten maar liefst 235 aanvragen worden afgewezen omdat de pot leeg was.
'00
Een kleinschalig maar concreet project dat we met de woorden van nu een duurzame investering zouden noemen. Bij deze monteursopleiding konden werkloze Papoea’s direct aan de slag. Een geschikte loods was snel gevonden en ingericht met de nodige technische voorzieningen. Een eenmalige uitgave voor een lange periode aan werkgelegenheid.
'00
Wat een mijlpaal! In 2005 opent Hapin haar eerste eigen kantoor in Utrecht. Tot dan toe werd al het werk vanuit huis gedaan. Maar uitbreiding van de projecten en professionalisering van de organisatie vroegen om een eigen ruimte. Het hoofdkwartier van Hapin is nog steeds in Utrecht. Inmiddels hebben we ons eigen plekje in het landelijk dienstencentrum van PKN.
'00
We kunnen ons Hapin bijna niet meer voorstellen zonder haar typische logo in de vorm van een Asmat-schildje. Maar in feite is dit logo pas 15 jaar geleden geïntroduceerd. Tot die tijd prijkte er een ‘helpende hand’ bovenaan ons briefpapier. Nog verder terug, in de beginjaren, bestond het logo uit een klein zwart-wit kaartje van Papua. Toen we begin dit jaar onze huisstijl in een nieuw jasje staken, hebben we ons logo gehouden zoals het is. Want zeg nou zelf, het blijft karakteristiek en typerend toch?
'00
Papoeaboer zoekt school! Onder deze titel werd in 2007 geld geworven voor uitbreiding van de Hogere Landbouwschool STIPER in Jayapura. En dat lukte gelukkig: begin 2008 werd de bouw afgerond en konden de lessen van start. Papoeaboeren worden op deze school vertrouwd gemaakt met moderne productiemethoden van landbouwgewassen en leren er hun producten op de markt te brengen. Vandaag de dag steunt Hapin nog steeds enkele studenten van STIPER met een studiebeurs.
'10
Hapin is bij haar werk altijd geholpen door adviseurs in Papua. Zo noemden we eerder al het echtpaar Itaar. In de jaren ’90 wordt een flinke professionaliseringsslag gemaakt. Niet alleen krijgt Hapin in Nederland betaalde medewerkers in dienst, ook in Papua worden mensen in de arm genomen. Op zeker moment heeft Hapin vijf medewerkers ter plaatse die ieder een regio onder hun hoede hebben, van Jayapura tot aan Merauke en Sorong. Vandaag de dag werken we samen met twee consultants in Jayapura, Nova Seseray en Irma Awoitauw. Waar Nova zich richt op het studiebeurzenprogramma, zet Irma zich in voor het projectenprogramma van Hapin.
'10
Hapin heeft altijd stilgestaan bij haar mijlpalen. Daarvan getuigen deze uitnodigingen bij ons 10-, 25-, 45- en 50-jarig bestaan (die overigens steeds kleurrijker zijn geworden). Niet omdat er altijd iets te vieren valt. Want we hadden immers veel liever gezien dat ons werk niet nodig was geweest. Maar wel omdat we dankbaar zijn voor de mogelijkheid om initiatieven te ondersteunen van enthousiaste en gedreven mensen in Papua. En omdat het verhaal van Papua niet in de vergetelheid mag raken. Daarom gaan we door!
'10
Sport als middel om jongeren zelfvertrouwen en motivatie te geven: diverse keren werd een beroep op steun van Hapin gedaan voor dit soort initiatieven. Zo werd in 2011 een voetbaltraining van meisjes in Abepura gesteund, die tegelijkertijd gestimuleerd werden naar school te gaan. Een paar jaar later werd geïnvesteerd in hoofdbeschermers, handschoenen en boksballen voor de Percetakan Boks Club (PBC). Deze club bood een alternatieve activiteit aan jongeren die het risico liepen verstrikt te raken in vormen van verslaving zoals gokken, drugs en alcohol.
'20
Voor vrouwen in Papua valt het niet mee om producten aan de man te brengen in het moderne Jayapura. De concurrentie is moordend, vooral omdat niet-Papoea’s dezelfde handelswaar op een betere plaats op de markt mogen verkopen. In 2002 werden de Papua-vrouwen, vaak op hardhandige wijze, gedwongen hun verkoopplek te verlaten. Beloftes om een nieuwe accommodatie te krijgen, zijn bij woorden gebleven. Het toenmalige team in Papua – Pt. Hapin – zette een doorlopend microkrediet project op. Met kleine leningen kunnen de marktvrouwen investeren in hun ondernemerschap. Tientallen vrouwen konden zo een onderneming starten.
'20
Eind december 2018 werden we opgeschrikt door een vergeldingsactie in het Nduga gebied in Papua. Meer dan twintigduizend Papoea’s ontvluchtten hun woongebied en trokken naar Wamena, de hoofdstad van het district. Op zoek naar veiligheid en voedsel. De mensen hebben te lijden onder kou, uitputting en honger. Hapin werd mede-financierder van een aantal medische missies naar het gebied. Vrijwillige artsen en verplegers onderzochten de vluchtelingen en voorzagen hen van de nodige medicatie. Nog altijd baart de situatie van deze vluchtelingen ons zorgen.
'20
Steeds vaker bereiken ons verzoeken om projecten op het gebied van kunst en erfgoed te ondersteunen. Met name vanuit jongere generaties. Kunst wordt door hen niet alleen gebruikt om hun afkomst te visualiseren, ook om hun zoektocht naar erkenning en rechtvaardigheid weer te geven. Onlangs steunden we een tentoonstelling van het Alyakha Art Center. Dit is een initiatief van jonge en creatieve Papoea’s die nieuwe generaties willen laten kennismaken met kunst en technieken.
OVERVIEW
In deze jubileumreeks gaven we een inkijkje in wat we met elkaar realiseerden. Mooie projecten, gemotiveerde studenten, onmisbare consultants maar ook professionalisering met vallen en opstaan en hulp die soms voelt als een druppel op de gloeiende plaat. Toch gaan we door, omdat we ervan overtuigd zijn dat het werk van onze partners in Papua echt het verschil maakt. Heel hartelijk dank voor jouw betrokkenheid bij Hapin!