Papoealeider Nicolaas Jouwe overleden

Home/Nieuws/Papoealeider Nicolaas Jouwe overleden

Nicolaas JouweNicolaas Jouwe, geboren in 1923, was de oudste zoon van het stamhoofd van de Youwe-clan en afkomstig uit de kampong Kayu Pulau in de baai van Jayapura, de hoofdstad van Papua. Hij werd bestuursambtenaar bij het Binnenlands Bestuur in Hollandia, de hoofdstad van het toenmalige Nederlands Nieuw Guinea. Hij ontwikkelde zich tot een bekwaam politiek leider die wereldwijd de onafhankelijkheid van zijn volk propageerde. Jouwe leek voorbestemd de eerste president van de nieuwe staat West-Papua te worden, maar in plaats daarvan moest hij zijn toevlucht zoeken in Nederland als politiek balling.

De Ronde Tafel Conferentie bracht in 1949 de onafhankelijkheid van Indonesië tot stand. Nieuw Guinea bleef daarbij buiten beschouwing. Het Nederlands bestuur stuurde in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw aan op politieke onafhankelijkheid van het land van de Papoea’s. Jouwe speelde in deze fase een belangrijke rol. Hij ontwierp de Morgenster, de nationale vlag van Papua en was vice-voorzitter van de Nieuw-Guinea Raad, een vertegenwoordigend orgaan van de Papoea’s ingesteld door het Nederlands bestuur.
Deze ontwikkelingen leidden tot grote spanningen met Indonesië, dat met een militaire confrontatie dreigde. Onder grote druk van de Verenigde Staten kwam er in 1962 een overeenkomst tussen de rivaliserende partijen, waarbij het bestuur over Nieuw Guinea zou worden overgedragen aan Indonesië. Wel mochten de Papoea’s zich later nog uitspreken over onafhankelijkheid of aansluiting bij Indonesië. Dat laatste gebeurde in 1969. De legitimiteit van deze volksstemming – onder toezicht van de VN – wordt nu door velen betwist.
De nieuwe machthebbers bestreden het prille Papoea-nationalisme met geweld en onderdrukking. Jouwe kreeg, samen met nog andere Papoealeiders, in 1962 politiek asiel in Nederland. Hij zette de strijd tegen de nieuwe overheersers van daaruit voort en mobiliseerde de publieke opinie met het oog op rechtsherstel van zijn volk. Samen met andere Papoeaballingen en Nederlandse symphatisanten trachtte hij vanaf 1972 via de stichting Hulp aan Papua’s in Nood (Hapin) het lot van het Papuavolk onder de aandacht te brengen van het Nederlandse publiek en de Papoea’s materieel te hulp te komen.

In 2009 bracht Jouwe op uitnodiging van de Indonesische president Yudhoyono een bezoek aan Indonesië en Papua. Het bracht een keerpunt in het denken van de vrijheidsstrijder. Hij nam het Nederland kwalijk dat zij de Papoea’s indertijd niet hadden betrokken bij de onderhandelingen met Indonesië. Bovendien had Indonesië volgens Jouwe met het opeisen van Nieuw Guinea volkenrechtelijk een punt. Yudhoyono wilde de geschiedenis rechtzetten en nu met de Papoea-leiders in gesprek gaan. De diepgelovige Jouwe zag dit als een ingrijpen van God en als een gelegenheid om het Papoeavolk van de ondergang te redden. Een groot deel van de Papoeagemeenschap in Nederland was verontwaardigd over zijn plotselinge erkenning van de souvereiniteit van Indonesië over Papua en het opgeven van het ideaal van de onafhankelijkheid. In 2010 keerde Jouwe voorgoed terug naar Indonesië. Hij vestigde zich echter niet in Papua, omdat zijn aanwezigheid voor het instabiele en onrustige Papua veiligheidsrisico’s met zich mee brachten. Hij leefde de laatste jaren in afzondering in de hoofdstad Jakarta. Daar overleed hij zaterdagmorgen op 93 jarige leeftijd.

26 september 2017|Nieuws|